Улстөр нийгэм
“Хөдөлмөрийн зах зээл дэх жендэрийн эрх тэгш байдал” сэдвээр хэлэлцлээ
“Алтай дамнасан тогтвортой байдлын яриа хэлэлцээ-Жендерийн эрх тэгш байдал ба тогтвортой хөгжил” чуулга уулзалтын нэгдсэн хуралдааны хоёр дахь хэлэлцүүлэг “Хөдөлмөрийн зах зээл дэх жендэрийн эрх тэгш байдал” сэдвийн хүрээнд боллоо.
Тус сэдвийн чиглүүлэгч Монголын социал демократ эмэгтэйчүүдийн холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга М.Мандхай үндсэн илтгэгч болон панелистуудыг танилцуулав.

Үндсэн илтгэлийг Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга С.Одонтуяа танилцууллаа. Монгол Улсын хөдөлмөрийн зах зээл дэх жендэрийн хууль эрх зүйн орчин, хөдөлмөрийн харилцаа, хөдөлмөр эрхлэлтийн талаарх илтгэлдээ жендэрийн мэдрэмжтэй байх асуудлыг Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчлэлээр хэрэгжүүлснийг тэрбээр онцолсон. Мөн хөдөлмөрийн зах зээлд эмэгтэйчүүдийн оролцох оролцоо эрэгтэйчүүдтэй харьцуулахад буурсан талаар, эмэгтэйчүүдийн бизнест санхүүжилт бага хэмжээтэй өгдөг тухай тоо баримтаар хөндөхийн зэрэгцээ Хөдөлмөрийн тухай хуулийн эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг зохицуулсан онцлог зохицуулалтуудаас дурдлаа.
Дараа нь панелист, Азийн сангийн Монгол дахь Суурин төлөөлөгч Марк Кэйниг илтгэлдээ аливаа асуудлаар нэг хүйсийг чухалчлан авч үзэх нь өрөөсгөл гэж үзэх хүмүүс байдаг. Гэтэл тусгайлан анхаарал хандуулах шаардлагатай асуудал бий. Ар гэрийн ажил, үр хүүхдээ өсгөх гээд их ачааг үүрдэг эмэгтэйчүүдийг бизнесийн орчинд амжилт гаргахад нь тусгайлан анхаарал хандуулахаас аргагүй. Тиймээс эмэгтэйчүүдийг чадавхжуулах тал дээр тодорхой төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэх нь зайлшгүй юм хэмээн тэмдэглэв.

Панелист, Япон Улсын Шига мужийн Отсу хотын дарга асан, “OnBoard” компанийн үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал Наоми Коши илтгэлдээ Япон Улсад жендэрийн тэгш байдлын хувьд даван туулах ёстой хоёр саад байдгийг тэмдэглэв. Тухайлбал, эмэгтэйчүүд ажил хийх, мөн эрэгтэйчүүдтэй адилхан ажил хийснийхээ төлөө ижил хэмжээний цалин авах ёсой гэсэн хоёр саадыг арилгах чиглэлээр хотын даргаар ажиллаж байх үедээ хийсэн ажлын шийдэл, туршлага дээрээ тулгуурлан илтгэлээ танилцууллаа.
Панелист, Эва эмэгтэйчүүдийн их сургуулийн Нийгмийн шинжлэх ухааны коллежийн Эмэгтэйчүүд судлалын тэнхимийн эрхлэгч Юна Ли илтгэлдээ жендерийн тэгш байдлыг хангахын төлөө БНСУ санаачлагатай ажиллаж ирсэн ч тулгамдсан асуудлууд байдгийг тэмдэглээд ажлын цаг жендэрийн тэгш байдал болон хөдөлмөрийн зах зээлийн аль алинд нь яагаад ач холбогдолтой асуудал байдаг талаар танилцууллаа. Эмэгтэйчүүд гэр орондоо зарцуулах цаг хугацаа харьцангуй өндөр учир ажил, ар гэрийг тэнцвэртэйгээр зохицуулна гэдэг тэдэнд тулгамдсан асуудал болдог. Тиймээс эмэгтэйчүүдэд зориулсан хагас цагийн ажил, мөн ажлын цагийн уян хатан зохицуулалт шаардлагатай. Эс хийвээс жендэрийн ялгаа, өрөөсгөл байдлыг улам даамжруулах болно хэмээн онцоллоо.

Панелист, “Оюу толгой” компанийн Гүйцэтгэх захирал Дэйрдрэ Лингенфэлдер уул уурхайн салбарт 25 жил ажиллаж буйгаа дурдаад, жендэрийн тэгш байдал бол эдлэх ёстой эрх юм гэдгийг мах цусандаа шингэтэл ойлгох ёстой. Үүнийг уул уурхайн салбар маш хурцаар мэдрүүлдэг. Өнөөдөр манай компанийн ажилтнуудын 20 гаруй хувь нь эмэгтэйчүүд. 2030 он ба түүнээс цааш энэ хувийг 50-иас доошгүй хувьд аваачих зорилттой байна. Энэ бол бодитой зорилт. Эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлснээр өсөлт дэвшилтийг авч ирэх болно хэмээн илтгэлдээ онцлов гэж УИХ-ын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээлэв.
Улстөр нийгэм
Булган аймагт Эрүүл мэндийн салбарын томоохон цогцолбор бүтээн байгуулалт эхэллээ
Улстөр нийгэм
УИХ: Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар
|
Хуралдаан
10:00
|
Танхим
Их хуралдай
|
Хэлэлцэх асуудал
15
|
- Сонгуулийн ерөнхий хорооны гишүүнийг томилох, чөлөөлөх тухай асуудал
- Бизнесийн эрх чөлөөний тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд /Засгийн газар 2026.06.04-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 90 минут/ Төслийн PDF
- Монгол Улсын Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл /УИХ-ын гишүүн С.Одонтуяа нарын 37 гишүүн 2026.05.29-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүд /УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг нарын 37 гишүүн 2026.05.29-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн бүтээмж, ил тод байдал, засаглалыг сайжруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүд /Засгийн газар 2025.01.08-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, анхны хэлэлцүүлэг, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Ашигт малтмалын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд /Засгийн газар 2026.05.26-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Газрын тосны тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд /УИХ-ын гишүүн Л.Соронзонболд нарын 13 гишүүн 2026.05.21-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Монгол Улсын Их Хурлын хяналт шалгалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл /УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан 2026.04.29-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл /УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэг нарын 70 гишүүн 2026.05.27-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл /Үндсэн хуулийн цэцийн 2026 оны 04 дүгээр дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрсөнтэй холбогдуулан боловсруулсан, анхны хэлэлцүүлэг, асуулт асуух хугацаа 60 минут/
- Хүнсний тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд /УИХ-ын гишүүн М.Мандхай нарын 10 гишүүн 2025.06.19-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, анхны хэлэлцүүлэг, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Үндэсний их баяр наадмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төсөл /УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг нарын 19 гишүүн 2026.05.28-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн, анхны хэлэлцүүлэг, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд /УИХ-ын гишүүн О.Амгаланбаатар нарын 17 гишүүн 2026.05.29-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн, хэлэлцэх эсэх, асуулт асуух хугацаа 60 минут/ Төслийн PDF
- “Үндэсний хиймэл дагуул хөөргөх төслийн талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл
- Бусад
Улстөр нийгэм
Хувийн сургуулиудыг төлбөрийн мэдээллээ ил тод болгох, албан бус шинжтэй нэмэлт төлбөр, хандив шаардахыг хориглолоо
Суралцагчийн сурч боловсрох эрхийг хангах, сургалтын төлбөртэй холбоотой харилцааны ил тод, нээлттэй байдлыг сайжруулах шаардлагад үндэслэн Боловсролын сайдын 2026 оны зургаадугаар сарын 08-ны өдрийн А/119 дүгээр тушаал гаргалаа.
Сүүлийн жилүүдэд хувийн сургуулийн тоо болон суралцагчдын эзлэх хувь нэмэгдэж, сургалтын төлбөр жил бүр нэмэгдэх хандлага ажиглагдаж байна. Гэвч сургалтын төлбөрийг нэмэгдүүлэх хугацаа, үндэслэл, мэдээлэх арга хэлбэр сургуулиудын хувьд харилцан адилгүй байгаа нь эцэг эх, асран хамгаалагчдад санхүүгийн хүндрэл үүсгэх, үл ойлголцол, маргаан гарах нөхцөлийг бий болгож байна.
Энэхүү тушаал нь төрийн бус өмчийн ерөнхий боловсролын сургуулиудын сургалтын төлбөр тогтоох, өөрчлөх үйл ажиллагааг ил тод болгох, эцэг эх, асран хамгаалагчдад урьдчилан мэдээлэх, сургалтын төлбөрийн зохицуулалтыг гэрээний үндсэн дээр хэрэгжүүлэх, суралцагчийн эрх ашгийг хамгаалах нөхцөлийг бүрдүүлэхэд чиглэсэн.
Тушаалаар сургалтын төлбөр болон нэмэлт үйлчилгээний хураамжид өөрчлөлт оруулах үндэслэл, тооцооллыг хичээлийн жил эхлэхээс өмнө танилцуулах, төлбөрийн шийдвэрийг мэдээллийн систем болон цахим хуудсаар дамжуулан нийтэд мэдээлэх, төлбөрийг хэсэгчлэн төлөх боломжийг гэрээгээр зохицуулах, шинээр элсэгчийн болон үргэлжлүүлэн суралцагчийн суудал баталгаажуулах урьдчилгаа төлбөрийн хэмжээг сургалтын төлбөрийн 10 хувиас хэтрүүлэхгүй байх зэрэг зохицуулалтыг тусгасан.
Мөн суралцагчийг элсүүлэх, шилжүүлэх, сургуулиас гарахтай холбоотой төлбөрийн нөхцөлийг гэрээнд тодорхой тусгах, сургалтын байгууллагын албан тушаалтан албан бус шинжтэй нэмэлт төлбөр, хандив шаардахыг хориглосон болно. Түүнчлэн эцэг эх, асран хамгаалагчтай байгуулах гэрээний загварыг шинэчлэн боловсруулж батлах, хэрэгжилтэд хяналт тавих чиг үүргийг холбогдох нэгж, байгууллагуудад даалгасан.
Энэхүү тушаал хэрэгжсэнээр:
- Сургалтын төлбөр болон бусад хураамжийн мэдээллийг тогтоосон хугацаанд нийтэд мэдээлдэг болно.
- Төлбөр нэмэгдүүлэх тохиолдолд тухайн шийдвэрийн үндэслэл, зардлын бүтэц, шаардлагыг ил тод танилцуулдаг болно.
- Суралцагч сургууль шилжих, сургуулиас гарах үед төлбөр буцаан олгох нөхцөл, журмыг тодорхой мөрддөг болно.
- Эцэг эх, асран хамгаалагчдад мэдээлэл өгөх, санал авах ажиллагаа тогтмолжино.
- Сургалтын төлбөртэй холбоотой маргаан, үл ойлголцол буурч, боловсролын үйлчилгээний ил тод байдал сайжирна.
- Тушаал нь хувийн сургуулиудын үйл ажиллагаанд шууд хязгаарлалт тогтоохгүй бөгөөд сургалтын төлбөр тогтоох эрхэд халдахгүй.
- Харин төлбөрийн талаарх мэдээллийг нээлттэй, ойлгомжтой хүргэх, суралцагч болон эцэг эхийн мэдээлэл авах эрхийг хангахад чиглэж байна.
- Ингэснээр боловсролын байгууллагын хариуцлага, ил тод байдал нэмэгдэж, эцэг эх, асран хамгаалагчид сургалтын төлбөртэй холбоотой шийдвэрийг урьдчилан мэдэх, төлөвлөх боломж бүрдэх юм.


