Улстөр нийгэм
Цэцэрлэг, сургуулийн тогооч нарын мэдлэг, ур чадварыг дээшлүүлэх сургалт явагдлаа
Боловсрол, шинжлэх ухааны яам, НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн дэмжлэгээр “Цэцэрлэг, сургуульд эрүүл хооллолт-идэвхтэй дасгал хөдөлгөөний орчин бүрдүүлэх” төслийг 2019 оноос Баянхонгор, Говь-Алтай, Завхан аймаг болон нийслэлийн Баянзүрх дүүрэгт хэрэгжүүлж байгаа билээ.
Төслийн хүрээнд Баянзүрх дүүргийн 14 дүгээр сургууль, Баянхонгор аймгийн 3 дугаар сургууль, 5 болон 6 дугаар цэцэрлэг, Говь-Алтай аймгийн 1 болон 3 дугаар сургууль, Завхан аймгийн 1 дүгээр сургууль, 3 болон 5 дугаар цэцэрлэгт 400 орчим сая төгрөгийн үнэ бүхий гал тогооны иж бүрэн тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгслийг нийлүүлээд байна.
Дээрх аймаг, дүүргийн цэцэрлэг, сургуулийн тогооч нарын мэдлэг, ур чадварыг дээшлүүлэх сургалтыг 2020 оноос үе шаттайгаар зохион байгуулж байгаа юм.
Сургалтад оролцогчдод НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн хоол тэжээлийн хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн Л.Мөнхжаргал Монгол улсын хүн амын хоол тэжээлийн өнөөгийн байдал, олон улсын чиг хандлагын талаар танилцуулсан бол Боловсрол, шинжлэх ухааны яамны Суралцагчийн хоол үйлдвэрлэлийн хэлтсийн мэргэжилтэн Б.Дуламханд Ерөнхий боловсролын сургуулийн хоол үйлдвэрлэл, үйлчилгээний тухай хууль түүнийг хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор боловсруулсан “Үдийн хоол”-ны 66 иж бүрдэл бүхий хоолны жор технологийн гарын авлагыг танилцууллаа.
Тогооч нарын ур чадварыг дээшлүүлэх энэхүү сургалтыг Шим, тэжээл судлалын төвийн захирал Ц.Зууннаст, ШУТИС-ийн Үйлдвэр, технологийн сургуулийн багш Н.Сугар, Монгол улсын Зөвлөх инженер Ц.Байгалмаа нар удирдан тогооч нарт хоол хүнсний илчлэг тооцоолол хийх аргачлал, хүүхдийн хоолны технологи ажиллагаанд анхаарах зүйлс болон нэг хүүхдийн порцоор хоолны туршилт хичээлийг зааж, хоол үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж, аюулгүй ажиллагааны талаарх зөвлөгөө мэдээллийг өгсөн.
Сургалтад оролцогчид хоол үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмжийг аюулгүй ашиглах, технологийн картыг зөв мөрдөх, хоолны цэс төлөвлөлтийг түүхий эдийн олдоц, ажлын ачаалал, тоног төхөөрөмжийн хангамжид тулгуурлан боловсруулах, хоолны илчлэг, чанарыг хэрхэн нэмэгдүүлэх боломжтойг мэдэж авснаар өөрийн сургуулийн гал тогооны технологийн урсгал шугамыг зөв болгох, хүнсний хангамжийг сайжруулах боломжтойг, хоолны илчлэг, шим тэжээл болон өртөг зардлыг бодитой тооцоолох чадвартай болсондоо талархаж, үр дүнтэй сургалт болсон гэж дүгнэж байлаа.
Сургалтад Баянзүрх дүүргийн төрийн болон төрийн бус өмчийн сургуулийн гал тогоонд ажиллаж буй 25 тогооч, Баянхонгор аймгийн 10 сумын сургууль, аймгийн төвийн 6 сургуульд ажиллаж буй 28 тогооч, төслийн 2 цэцэрлэгийн 8 тогооч, Говь-Алтай аймгийн ерөнхий боловсролын 29 сургуульд ажиллаж буй 36 тогооч, Завхан аймгийн ерөнхий боловсролын 30 сургуульд ажиллаж 32 тогооч, төслийн 2 цэцэрлэгийн 5 тогооч нийт 134 тогооч хамрагдав. Мөн Боловсрол, соёл урлагийн газрын сургуулийн өмнөх болон бага боловсрол хариуцсан мэргэжилтэн, Эрүүл мэндийн газрын хоол тэжээлийн асуудал хариуцсан мэргэжилтэн, Мэргэжил сургалтын төвийн хоолны технологийн багш, аймгийн төвийн сургуулийн захирал, эмч, нярав, нягтлан бодогч зэрэг 34 хүн хамрагдлаа.
Улстөр нийгэм
COP17 хурлын бэлтгэл 95 хувьтай үргэлжилж байна
COP17 хурлыг зохион байгуулах ажлын хэсгийн ээлжит хурал болж, бэлтгэл ажлын явц, үлдэж буй хугацаанд хэрэгжүүлэх ажлуудыг хэлэлцлээ. Хуралдаанд ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнээс гадна Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Дэд сайд Б.Мөнхтамир, Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр болон яамны газар, хэлтсийн удирдлагууд оролцов.
Албаныхны мэдээлснээр, хурал эхлэхэд 20 хоног үлдээд байгаа бөгөөд бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэл 95 орчим хувьтай үргэлжилж байна. Цаашид дотоод зохион байгуулалтыг нарийвчлан төлөвлөж, хурлын мэдээлэл, хөтөлбөр, хуваарийг олон нийтэд тогтмол хүргэхэд анхаарах шаардлагатайг онцолжээ.
Мөн хурлын талбайг зөвхөн албаны хүмүүст бус, мэдээлэл авахыг хүссэн иргэдэд тодорхой хэсгээр нь нээлттэй байлгаж, E-Mongolia системийн бүртгэлээр нэвтрэх боломж бүрдүүлэхээр ажиллаж байгааг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир хэлэв.
Хурлын өдрүүдэд бүтээн байгуулалтын талбайд нэг цагт дунджаар 1500 орчим хүн нэвтрэхээр тооцоолж байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор зорчих чиглэл, автомашины зогсоол, үйл ажиллагааны цагийн хуваарь, нийт 15 байгууламжид зохион байгуулах арга хэмжээний нарийвчилсан төлөвлөгөөг боловсруулах үүргийг холбогдох байгууллагуудад өгсөн талаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Монгол, БНСУ хамтран соёлын өвийн цахим архивын төв байгуулна
Монгол Улсын Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам болон БНСУ-ын Азийн соёлын төв хамтран хэрэгжүүлж буй "Монгол Улсад дижитал соёлын нөөцийн удирдлагын систем байгуулах, соёлын контент бүтээх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл"-ийн ээлжит сургалт долоодугаар сарын 22-28-ны өдрүүдэд БНСУ-ын Куанжу хотод боллоо.
Сургалтад Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам, Монголын Үндэсний музей, Үндэсний номын сан, Соёлын өвийн үндэсний төвийн 15 албан хаагч хамрагдав. Тэд түүх, соёлын өвийг 2D, 3D технологиор цахимжуулах, хиймэл оюун ухаан ашиглан соёлын контент бүтээх аргачлалд суралцаж, GLAM 2.0 цахим удирдлагын нэгдсэн системтэй танилцжээ.
Нээлтийн үеэр Азийн соёлын төвийн гүйцэтгэх захирал Ким Сан Үг төслийн ач холбогдлыг онцлон, хоёр улсын хамтын ажиллагаа өргөжин тэлж байгааг тэмдэглэв. Мөн ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн хорооны чуулганаар "Хүннүгийн язгууртны булшны дурсгал"-ыг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлсэнд баяр хүргэжээ.
Харин Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны Соёл, урлагийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Д.Наранцэцэг төслийн хүрээнд Монголын түүх, соёлын өвийн мэдээллийг олон улсад хүртээмжтэй түгээж, иргэдийн соёлын боловсролыг дээшлүүлэхэд бодит үр дүн гарна гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ.
Төслийн хүрээнд Соёлын өвийн үндэсний төвийн дэргэд "Цахим архивын төв" байгуулахаар болсон бөгөөд БНСУ-ын талаас 60 сая воны өртөг бүхий тоног төхөөрөмжийг буцалтгүй тусламжаар хандивлажээ. Тус төвийг ирэх наймдугаар сард ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд ингэснээр Монголын түүх, соёлын өвийг олон улсын стандартын дагуу цахим хэлбэрээр баримтжуулж, урт хугацаанд хадгалан хамгаалах боломж бүрдэх юм.
Мөн энэ үеэр Монгол, БНСУ-ын уран бүтээлчдийн хамтарсан "Долоон нар" хүүхдийн жүжиг Куанжу хотод нээлтээ хийж, 2027 онд Монголд аялан тоглохоор болсон байна.
Түүнчлэн төслийн баг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургуулийн удирдлагатай уулзаж, соёлын салбарын мэргэжилтнүүдийг урт болон богино хугацааны сургалтад хамруулах хамтын ажиллагааны талаар санал солилцжээ.
2025-2028 онд хэрэгжих уг төслийг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургууль хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд Монголын соёлын өвийг олон улсад сурталчлах, дижитал технологид суурилсан соёлын контент бүтээх хүний нөөцийг бэлтгэхэд чиглэж байна.
Улстөр нийгэм
“Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор”-ыг ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвд бүртгэлээ
БНСУ-ын Пусан хотноо 2026 оны долоодугаар сарын 19-29-ний өдрүүдэд болж буй ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн хорооны 48 дугаар чуулганаар Монгол Улсын “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтын соёлын ангилалд бүртгэлээ.
ЮНЕСКО-ийн мэдээллээр Дэлхийн өвийн хороо нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад шинээр бүртгүүлэх санал, мөн өмнө нь бүртгэгдсэн өвүүдийн хадгалалт хамгаалалтын байдлыг хэлэлцдэг. Энэ удаагийн 48 дугаар чуулган БНСУ-ын Пусан хотноо болж байгаа бөгөөд Монгол Улсаас “The Cemetery Complexes of the Xiongnu Nobility” өвийг нэр дэвшүүлсэн байна.
Хүннүгийн язгууртны оршуулгын дурсгалууд нь Евразийн нүүдэлчдийн анхны эзэнт гүрний төр, нийгмийн бүтэц, хөгжлийн өндөр түвшин, Өрнө-Дорныг холбосон соёлын солилцоо, гар урлалын технологи, зан үйлийн уламжлалыг гэрчлэх түүх, археологийн хосгүй үнэ цэнэтэй өв юм.
Дэлхийн өвийн конвенцод зааснаар жагсаалтад бүртгүүлэх соёлын болон байгалийн өв нь Дэлхий нийтийн хосгүй гайхамшигт үнэ цэнэ буюу Outstanding Universal Value-тэй байх шаардлагатай. Мөн тухайн өв нь уг үнэ цэнийг нотлох 10 шалгуураас нэг буюу түүнээс дээшийг хангахаас гадна жинхэнэ байдал, бүрэн бүтэн байдлын шаардлагыг биелүүлсэн байх ёстой.
Монгол Улс Дэлхийн байгалийн болон соёлын өвийг хамгаалах тухай конвенцод 1990 онд нэгдэн орсон. Үүнээс хойш Увс нуурын ай сав газар, Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газар, Монгол Алтайн нурууны хадны зургийн цогцолбор, Бурхан Халдун уул, түүнийг хүрээлсэн тахилгат газар нутаг, Дагуурын ландшафт, Буган чулуун хөшөө, хүрлийн үеийн холбогдох дурсгалууд зэрэг зургаан өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлээд байсан юм.
Ийнхүү “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өв бүртгэгдсэнээр Монгол Улс ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад нийт долоон өвтэй боллоо.
