АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын Газын зурваст гал зогсоох төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх “Энхийн зөвлөл”-ийн дээд төлөөлөгч Николай Младенов Израилийн үргэлжилсэн цохилтыг шүүмжилж, энэ нь Газын зурвасыг зэвсэггүйжүүлэх болон иргэний засаглалд шилжүүлэх үйл явцад саад болж байгааг мэдэгдлээ.

Младенов НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн хуралдаанд мэдээлэл өгөхдөө Трампын 20 заалт бүхий төлөвлөгөө зогсонги байдалд ороогүй, харин хэлэлцээний шатнаас бодит хэрэгжилтийн шат руу шилжсэн гэж онцолжээ.

Түүний хэлснээр Хамас зэвсгээ хураалгаж, Газын зурвасын удирдлагыг иргэний засаглалд шилжүүлэх төлөвлөгөөний гол нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрсөн. Гэвч өнгөрсөн аравдугаар сард гал зогсоосноос хойш Израилийн цохилт үргэлжилж, Палестины иргэд амь үрэгдсээр байгаа нь Газын оршин суугчдад мөргөлдөөн дуусаж буй мэдрэмж төрүүлэхгүй байгааг тэрбээр тэмдэглэв.

Младенов өнгөрсөн долоо хоногт Израилийн Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяху болон Трампын зөвлөх Жаред Кушнертэй уулзаж, Израилийн Засгийн газрын тавьж буй асуудлуудыг нэг бүрчлэн хэлэлцсэн бөгөөд одоо техникийн түвшинд шийдвэрлэх цөөн асуудал үлдсэн гэжээ.

Харин Израилийн тал Хамас бүрэн зэвсгээ хураалгах хүртэл Газын зурвас дахь одоогийн байрлалаасаа цэргээ татахгүй гэсэн байр сууриа хадгалж байна. Израилийн НҮБ дахь Элчин сайдын орлогч Ноа Фурман улс нь Трампын төлөвлөгөөг дэмжиж байгаа ч Хамас зэвсэгтэй хэвээр байвал хэрэгжих боломжгүй гэж мэдэгдэв.

АНУ-аас НҮБ-д суугаа Элчин сайд Майк Уолтз мөн төлөвлөгөөтэй холбоотой санал зөрөлдөөнийг шийдвэрлэхээр ажиллаж буйг хэлээд, Хамас зэвсгээ үнэхээр хураалгах эсэхийг бодит үйл ажиллагаагаар нь үнэлнэ гэжээ.

Младенов мөргөлдөөн дахин өргөжвөл Газын зурвасын сэргээн босголт төдийгүй улс төрийн шийдэлд хүрэх боломж ноцтойгоор хумигдана гэдгийг анхааруулсан байна. Түүний хэлснээр Трампын төлөвлөгөөнд Палестины асуудлыг улс төрийн замаар шийдвэрлэх, цаашлаад хоёр улсын шийдэлд хүрэх боломж тусгагдсан аж. Нетаньяху Палестины тусгаар улс байгуулахыг эсэргүүцдэг байр суурьтай хэвээр байна.

Монголын улаан загалмай нийгэмлэгээс Олон улсын шилжилт хөдөлгөөний байгууллагын Монгол дахь салбартай хамтран НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын хүрээнд “Газраас үүдэн нүүх нь: Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй шилжилт хөдөлгөөн, цөлжилт, газрын доройтол, ган гачиг ба орон нутгийн шийдлүүд” сэдэвт салбар хэлэлцүүлгийг өнөөдөр зохион байгууллаа.

Хэлэлцүүлгийн нээлтийн ажиллагаанд Монгол Улс дахь НҮБ-ын Суурин зохицуулагч Яап Ван Хиердэн, Монголын улаан загалмай нийгэмлэгийн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Н.Болормаа, Олон улсын шилжилт хөдөлгөөний байгууллагын Уур амьсгалын асуудал эрхэлсэн газрын захирал Раниа Шаршир, Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны хэлстийн дарга М.Цогтбаатар нар оролцож, арга хэмжээний зорилго, ач холбогдлын талаар байр сууриа илэрхийллээ.

"Эх байгалиа сэргээе, итгэл найдвараа бадраая” уриан дор зохион байгуулагдаж буй UNCCD COP17-ын зорилттой уялдуулан энэхүү салбар хэлэлцүүлгээр газрын доройтол, цөлжилт, ган гачиг болон уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэн хүн амын амьжиргаа, өрхийн орлого, гэр бүлийн сайн сайхан байдал, нийгмийн хамгаалал болон шилжилт хөдөлгөөнд үзүүлж буй нөлөөллийг онцлон авч хэлэлцлээ.

Монгол Улсад уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, бэлчээрийн доройтол, ган гачиг зэрэг байгаль орчны хүчин зүйлс нь малчин өрхийн амьжиргаа, орлого, хөдөлмөр эрхлэлтэд нөлөөлж, улмаар хүн амын шилжилт хөдөлгөөний шалтгаан, хэв шинжид өөрчлөлт авчирч байна.

Иймд байгаль орчны доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй эрсдэлийг бууруулахын зэрэгцээ иргэд, өрх, орон нутгийн сөрөн тэсвэрлэх чадавхийг бэхжүүлэх нь чухал ач холбогдолтой юм.

Хэлэлцүүлгийн үеэр төрийн болон олон улсын байгууллага, хүмүүнлэгийн салбар, иргэний нийгэм, орон нутгийн төлөөлөл оролцож, тогтвортой амьжиргааг дэмжих, уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох, шилжилт хөдөлгөөний эрсдэлийг бууруулах, орон нутгийн түвшинд хэрэгжих шийдлийг тодорхойлох чиглэлээр санал, туршлагаа солилцсон юм.

Мөн уур амьсгалын өөрчлөлт, газрын доройтол, цөлжилт, ган гачгийн нөлөөллийг зөвхөн байгаль орчны асуудал бус, хүний амьжиргаа, нийгмийн хамгаалал, шилжилт хөдөлгөөнтэй харилцан уялдсан асуудал хэмээн авч үзэж, салбар хоорондын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх шаардлагатайг оролцогчид онцолж байв.

Энэхүү арга хэмжээ нь орон нутгийн онцлогт тулгуурласан, иргэдийн оролцоотой шийдлийг дэмжих, тогтвортой амьжиргаа болон сөрөн тэсвэрлэх чадавхийг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн хамтын ажиллагааны шинэ боломжийг бий болгох ач холбогдолтой боллоо гэж Монголын улаан загалмай нийгэмлэгээс мэдээллээ. 

Эрчим хүчний сайд Б.Найдалаа COP17 хурлын үеэр өчигдөр Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Хаант Улсын Байгаль орчны асуудал хариуцсан тусгай төлөөлөгч Рут Дэвис болон холбогдох төлөөлөлтэй уулзлаа.

ИБУИНХУ-д Монголын эрчим хүчний салбарт тулгамдаж байгаа асуудлуудтай ижил бэрхшээлүүд бийг хатагтай Рут Дэвис хэлээд, Монгол Улс стратегийн түвшинд ямар төслүүд хэрэгжүүлэхээр зорьж буй болон сэргээгдэх эрчим хүчний анхны аукционыг амжилттай зохион байгуулсан туршлага, ногоон шилжилт хийхэд тус улсаас манайд хэрхэн дэмжлэг үзүүлж болох талаар сонирхлоо.

Монгол Улсын Эрчим хүчний яамнаас “Эрчим хүчний шилжилтийн стратеги 2026-2050” баримт бичгийн төслийг олон нийт, хөрөнгө оруулагчдад танилцуулсныг сайд Б.Найдалаа онцлов.

Мөн тэрбээр Монгол Улс нүүрс, нар, салхины арвин нөөцөө ашиглан дотоодын хэрэгцээгээ хангахаас гадна бүс нутгийн хэмжээнд тоглогч болж, эрчим хүч экспортлох амбицтай ажиллаж байгааг тодотголоо. Талууд хоёр улсын эрчим хүчний салбар дахь төр, хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд анхаарахад санал нэгдэв.

Сайд Б.Найдалаа өнөөдөр мөн Их Британийн Экспортын санхүүжилтийн агентлагийн (UKEF) Бизнес хөгжүүлэлт болон Харилцагчийн хамтын ажиллагаа хариуцсан олон улсын газрын дарга Вомик Нур Шах, тус агентлагийн Бизнес хөгжүүлэлтийн Зүүн Европ ба Төв Азийн бүс хариуцсан дарга Крис Аллум нарыг хүлээн авч уулзлаа.

Энэ үеэр сайд Б.Найдалаа Монгол Улс эрчим хүчний салбартаа өргөн хүрээний шинэчлэлийн бодлого хэрэгжүүлж буйг танилцуулаад, өмнөхөөс илүү нээлттэй байхыг зорин, дотоод, гадаадын хөрөнгө оруулалт татахад анхаарч байгаагаа онцлов.

Дээрх агентлаг нь Засгийн газрын байгууллага бөгөөд ноён Вомик Нур Шахын хувьд Их Британийн олон улсын бизнес хөгжүүлэлт, шинэ боломжуудыг бий болгох үйл ажиллагаа, мөн олон улсын сүлжээг хариуцан ажилладаг байна. Тэрбээр Монгол Улсын эрчим хүчний салбарт, тухайлбал, нар, салхи, усан цахилгаан станц зэрэг сэргээгдэх эрчим хүч, жижиг модуль реактор (SMR)-ын төсөлд хөрөнгө оруулах боломжийн талаар судлах сонирхолтой байгаагаа дурдав.

Монгол Улсын хувьд эдгээр болон устөрөгч, усан цэнэгт станц, дата төв байгуулах, дэд бүтцийн төслүүд хэрэгжүүлэх сонирхолтой байгааг сайд Б.Найдалаа тэмдэглээд, тоног төхөөрөмж ханган нийлүүлэх, технологи нэвтрүүлэх, хөрөнгө оруулах боломж зэргийн талаар цаашид нарийвчлан ярилцах саналтай буйгаа илэрхийлэв. Тухайлбал, манай улс цөмийн эрчим хүч үйлдвэрлэх чиглэлээр судалгаа хийх ажлын хэсэг байгуулж буй юм. Уг чиглэлээр гадаадын орнуудтай хамтран ажиллах боломжийг эрэлхийлж, нэг бус, хэд хэдэн улстай энэ талаар хэлэлцэн, хамгийн тохирох арга замыг сонгохыг зорьж буй.

Талууд цаашид харилцан мэдээлэл солилцож, яриа хэлэлцээг бодит ажил хэрэг болгоход анхаарахаар болов. Их Британийн Экспортын санхүүжилтийн агентлагаас Монгол Улсад дөрвөн тэрбум ам.доллар хүртэлх хөрөнгө оруулах боломжтой хэмээн тооцож байна гэж Монгол Улсын Эрчим Хүчний Яамнаас мэдээллээ.