Улстөр нийгэм
Авлигын индексээр Филиппин Улс зэрэглэл буурч байна
Глобал эрсдэлийн профайл (GRP) байгууллагаас гаргасан улс орнуудын авлигын индексээр Филиппин Улс 3 байр ухарсан ба цар тахлын үед санхүүгийн тусламжийн хөтөлбөрүүд авлига хээл хахуульд өртөх боломжийг бүрдүүлсэн гэж тэмдэглэжээ.
2022 оны улс орнуудын авлигын индексээр Филиппин Улс 196 улсаас 105 дугаар байрт жагсжээ. Харин 2021 онд Филиппин Улс 102 дугаар байрт жагсаж байсан байна.
Энэ жилийн тайланд Филиппин Улс авлигын эрсдэлийн “дунд” түвшинд байгааг харуулсан байна. Тус улсын нийт эрсдэлийн оноо 47.95 болсон нь өмнөх жилийн 46.96 онооноос 0.99 оноогоор өндөр байна.
Тус улс 2020 онд 111 дүгээр байрт, 2019 онд 101 дүгээр байрт, 2018 онд 108 дугаар байрт орж байжээ.
Энэхүү индекс нь төрийн болон хувийн хэвшлийн авлигын талаарх ойлголт, туршлага, түүнчлэн дэлхий даяарх мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх гэх мэт бусад цагаан захтнуудын гэмт хэргүүдийг хэмждэг.
Зүүн өмнөд Азийн орнуудаас Филиппин Улс нь Сингапур (13 дугаар байр), Малайз (49 дугаар байр), Бруней (70 дугаар байр), Индонез (98 дугаар байр), Тайланд (101 дүгээр байр) зэрэг улсуудаас хоцорч байна.
Харин Зүүн Тимор (114 дугаар байр), Вьетнам (131 дүгээр байр), Лаос (174 дүгээр байр), Камбож (175 дугаар байр), Мьянмар (177 дугаар байр) зэрэг улсын өмнө оржээ.
Одоогоор Челой Великариа-Гарафилын удирдаж байгаа Хэвлэлийн нарийн бичгийн даргын алба уг мэдээллийн талаар шууд тайлбар хийгээгүй байна.
Энэ нь улс орнуудын хээл хахуулийн эрсдэлийн индексэд Филиппин Улсын оноо буурсантай холбоотой бөгөөд Засгийн газар болон төрийн албаны ил тод байдлын оноо хамгийн их буурсан байна.
Мөн тус улс эдийн засгийн эрх чөлөөний индексээр чансаа буурсан нь улс төрийн авлига болон бусад хууль бус үйлдлээс урьдчилан сэргийлэхэд дотоодын институц сул байгааг харуулж байна гэж ажиглагчид үзэж байна.
Зээл болон кредитийн үйлчилгээг хурдацтай нээсэн нь "Авлига, хээл хахууль, мэдүүлгийг хуурамчаар үйлдэх, төсвийн хөрөнгийг шамшигдуулах шинэ боломжуудыг бий болгосон" гэж Глобал эрсдэлийн профайл байгууллага тайландаа цар тахал өвчний талаар дурджээ.
Филиппин Улсын Засгийн газар 2020 онд Ковид-19 цар тахлын халдварыг таслан зогсоохын тулд хатуу хөл хориог хэрэгжүүлсэн. Энэ нь хөл хорионд орсон хамгийн эмзэг салбаруудад бэлэн мөнгө тараасан юм.
Улс төрийн эдийн засгийн профессор Халси А.Жулиано хэлэхдээ, Филиппин Улс онцгой байдал, гамшгийн үед авлигад асар их өртөмтгий байдаг. “Олон улсын валютын сан, Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк, ЖАЙКА зэрэг санхүүжүүлэгчдийн тусламжийн мөнгийг зохих газарт нь хүргэх үүднээс хариуцлагын тогтолцоог бий болгох урт хугацааны хүчин чармайлтыг шаардаж байна” гэж тэр тэмдэглэв.
"Үүний зэрэгцээ Засгийн газрын хамтарсан хүчин чармайлтыг орон нутгийн улс төрийн намынхан "ивээн тэтгэгчийн бэлэг" болгон ашиглаж болно" гэж ноён Жулиано хэлсэн ба улс төрчид гамшгийн үед тараасан тусламжийн барааны уут дээр өөрсдийн зургийг наах дуртай байдгийг дурджээ.
Филиппин Улсын их сургуульд улс төрийн хичээл заадаг Мария Эла Л.Атиенза хэлэхдээ, тус улсын хамгийн сүүлийн зэрэглэлд орсон явдалд өмнөх засаг захиргаа буруутай гэжээ. "Цар тахлын үед Засгийн газрын гүйлгээ, худалдан авалтад анхаарал татахуйц ноцтой үйлдэл их гарсан" гэж тэрээр Viber-ийн мессеждээ “өмнөх засаг захиргааны үед Pharmaly Pharmaceutical Corp-д олгосон олон тэрбум долларын цар тахлын гэрээтэй холбоотой авлигын дуулианыг иш татан дурджээ.
Хатагтай Л.Атиенза хэлэхдээ "Фармалийн мөрдөн байцаалтын томоохон ажиллагаа болон Ерөнхийлөгч Дутертег шалгаж болзошгүй тул Сенат холбогдох хүмүүсийг яллахыг зөвшөөрөөгүй нь албан тушаалтнуудын авлигын байж болзошгүй хэргийг шийдвэрлэх улс төрийн хүсэл зориг дутмаг байгааг харуулж байна" гэжээ.
Үүний зэрэгцээ, хатагтай Атиенза хүний эрхийг сурталчлах нь авлигыг таслан зогсооход чухал ач холбогдолтой гэж хэлсэн. Дотоодын болон олон улсын хүний эрхийн өмгөөлөгчид Филиппин Улсад хүний эрхийн байдал муудаж байгааг шүүмжилсээр ирсэн. Ерөнхийлөгч солигдсон ч энэ асуудал хэвээр байгаа талаар дурджээ.
Эх сурвалж: https://www.bworldonline.com
Улстөр нийгэм
COP17 хурлын бэлтгэл 95 хувьтай үргэлжилж байна
COP17 хурлыг зохион байгуулах ажлын хэсгийн ээлжит хурал болж, бэлтгэл ажлын явц, үлдэж буй хугацаанд хэрэгжүүлэх ажлуудыг хэлэлцлээ. Хуралдаанд ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнээс гадна Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Дэд сайд Б.Мөнхтамир, Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр болон яамны газар, хэлтсийн удирдлагууд оролцов.
Албаныхны мэдээлснээр, хурал эхлэхэд 20 хоног үлдээд байгаа бөгөөд бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэл 95 орчим хувьтай үргэлжилж байна. Цаашид дотоод зохион байгуулалтыг нарийвчлан төлөвлөж, хурлын мэдээлэл, хөтөлбөр, хуваарийг олон нийтэд тогтмол хүргэхэд анхаарах шаардлагатайг онцолжээ.
Мөн хурлын талбайг зөвхөн албаны хүмүүст бус, мэдээлэл авахыг хүссэн иргэдэд тодорхой хэсгээр нь нээлттэй байлгаж, E-Mongolia системийн бүртгэлээр нэвтрэх боломж бүрдүүлэхээр ажиллаж байгааг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир хэлэв.
Хурлын өдрүүдэд бүтээн байгуулалтын талбайд нэг цагт дунджаар 1500 орчим хүн нэвтрэхээр тооцоолж байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор зорчих чиглэл, автомашины зогсоол, үйл ажиллагааны цагийн хуваарь, нийт 15 байгууламжид зохион байгуулах арга хэмжээний нарийвчилсан төлөвлөгөөг боловсруулах үүргийг холбогдох байгууллагуудад өгсөн талаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Монгол, БНСУ хамтран соёлын өвийн цахим архивын төв байгуулна
Монгол Улсын Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам болон БНСУ-ын Азийн соёлын төв хамтран хэрэгжүүлж буй "Монгол Улсад дижитал соёлын нөөцийн удирдлагын систем байгуулах, соёлын контент бүтээх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл"-ийн ээлжит сургалт долоодугаар сарын 22-28-ны өдрүүдэд БНСУ-ын Куанжу хотод боллоо.
Сургалтад Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам, Монголын Үндэсний музей, Үндэсний номын сан, Соёлын өвийн үндэсний төвийн 15 албан хаагч хамрагдав. Тэд түүх, соёлын өвийг 2D, 3D технологиор цахимжуулах, хиймэл оюун ухаан ашиглан соёлын контент бүтээх аргачлалд суралцаж, GLAM 2.0 цахим удирдлагын нэгдсэн системтэй танилцжээ.
Нээлтийн үеэр Азийн соёлын төвийн гүйцэтгэх захирал Ким Сан Үг төслийн ач холбогдлыг онцлон, хоёр улсын хамтын ажиллагаа өргөжин тэлж байгааг тэмдэглэв. Мөн ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн хорооны чуулганаар "Хүннүгийн язгууртны булшны дурсгал"-ыг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлсэнд баяр хүргэжээ.
Харин Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны Соёл, урлагийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Д.Наранцэцэг төслийн хүрээнд Монголын түүх, соёлын өвийн мэдээллийг олон улсад хүртээмжтэй түгээж, иргэдийн соёлын боловсролыг дээшлүүлэхэд бодит үр дүн гарна гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ.
Төслийн хүрээнд Соёлын өвийн үндэсний төвийн дэргэд "Цахим архивын төв" байгуулахаар болсон бөгөөд БНСУ-ын талаас 60 сая воны өртөг бүхий тоног төхөөрөмжийг буцалтгүй тусламжаар хандивлажээ. Тус төвийг ирэх наймдугаар сард ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд ингэснээр Монголын түүх, соёлын өвийг олон улсын стандартын дагуу цахим хэлбэрээр баримтжуулж, урт хугацаанд хадгалан хамгаалах боломж бүрдэх юм.
Мөн энэ үеэр Монгол, БНСУ-ын уран бүтээлчдийн хамтарсан "Долоон нар" хүүхдийн жүжиг Куанжу хотод нээлтээ хийж, 2027 онд Монголд аялан тоглохоор болсон байна.
Түүнчлэн төслийн баг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургуулийн удирдлагатай уулзаж, соёлын салбарын мэргэжилтнүүдийг урт болон богино хугацааны сургалтад хамруулах хамтын ажиллагааны талаар санал солилцжээ.
2025-2028 онд хэрэгжих уг төслийг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургууль хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд Монголын соёлын өвийг олон улсад сурталчлах, дижитал технологид суурилсан соёлын контент бүтээх хүний нөөцийг бэлтгэхэд чиглэж байна.
Улстөр нийгэм
“Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор”-ыг ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвд бүртгэлээ
БНСУ-ын Пусан хотноо 2026 оны долоодугаар сарын 19-29-ний өдрүүдэд болж буй ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн хорооны 48 дугаар чуулганаар Монгол Улсын “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтын соёлын ангилалд бүртгэлээ.
ЮНЕСКО-ийн мэдээллээр Дэлхийн өвийн хороо нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад шинээр бүртгүүлэх санал, мөн өмнө нь бүртгэгдсэн өвүүдийн хадгалалт хамгаалалтын байдлыг хэлэлцдэг. Энэ удаагийн 48 дугаар чуулган БНСУ-ын Пусан хотноо болж байгаа бөгөөд Монгол Улсаас “The Cemetery Complexes of the Xiongnu Nobility” өвийг нэр дэвшүүлсэн байна.
Хүннүгийн язгууртны оршуулгын дурсгалууд нь Евразийн нүүдэлчдийн анхны эзэнт гүрний төр, нийгмийн бүтэц, хөгжлийн өндөр түвшин, Өрнө-Дорныг холбосон соёлын солилцоо, гар урлалын технологи, зан үйлийн уламжлалыг гэрчлэх түүх, археологийн хосгүй үнэ цэнэтэй өв юм.
Дэлхийн өвийн конвенцод зааснаар жагсаалтад бүртгүүлэх соёлын болон байгалийн өв нь Дэлхий нийтийн хосгүй гайхамшигт үнэ цэнэ буюу Outstanding Universal Value-тэй байх шаардлагатай. Мөн тухайн өв нь уг үнэ цэнийг нотлох 10 шалгуураас нэг буюу түүнээс дээшийг хангахаас гадна жинхэнэ байдал, бүрэн бүтэн байдлын шаардлагыг биелүүлсэн байх ёстой.
Монгол Улс Дэлхийн байгалийн болон соёлын өвийг хамгаалах тухай конвенцод 1990 онд нэгдэн орсон. Үүнээс хойш Увс нуурын ай сав газар, Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газар, Монгол Алтайн нурууны хадны зургийн цогцолбор, Бурхан Халдун уул, түүнийг хүрээлсэн тахилгат газар нутаг, Дагуурын ландшафт, Буган чулуун хөшөө, хүрлийн үеийн холбогдох дурсгалууд зэрэг зургаан өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлээд байсан юм.
Ийнхүү “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өв бүртгэгдсэнээр Монгол Улс ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад нийт долоон өвтэй боллоо.
