Улстөр нийгэм
Монгол - Хятадын хэвлэл мэдээллийн XIII форум амжилттай боллоо
Монгол-Хятадын хэвлэл мэдээллийн 13 дугаар форум “Ногоон дэлхийн төлөө сэтгүүлчид нэгдэцгээе” сэдвийн дор 12 дугаар сарын 23-ны өдөр Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хот болон БНХАУ-ын Бээжин, ӨМӨЗО-ы Хөх хотод цахим хэлбэрээр зэрэг боллоо.
Тус форумд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын Хэвлэл мэдээллийн алба, УИХ, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам, БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн Хэвлэл мэдээллийн алба, Экологи, байгаль орчны яам, БНХАУ-аас Монгол Улсад суугаа ЭСЯ, ӨМӨЗО-ы Ардын засгийн газрын хэвлэл мэдээллийн алба болон хоёр орны хэвлэл мэдээллийн байгууллагын төлөөллүүд оролцов.
Форумд Хятадын Төрийн Зөвлөлийн Хэвлэл мэдээллийн албанаас мэндчилгээ ирүүлсэн бол Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын Хэвлэл мэдээллийн албаны дарга Ө.Золбаяр форумд оролцож мэндчилгээ дэвшүүлж хэлсэн үгэндээ “Энэ удаагийн форум нь БНХАУ-д төрийн айлчлал хийгээд удаагүй байгаа энэ цаг үед тохиож байгаагаараа онцлог юм. Хоёр орны төрийн тэргүүн нар айлчлалын үеэр байгаль орчны чиглэлд хамтран ажиллахаар тохиролцсон нь онцгой чухал үйл явдал болсон. Уг тохиролцоог амжилттай хэрэгжүүлэхэд хоёр орны хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын хамтын ажиллагаа маш чухал үүрэг гүйцэтгэнэ” гэдгийг онцлон тэмдэглэсэн.
Монгол Улсын БОАЖ-ын сайд Б.Бат-Эрдэнэ форумын эхэнд тавьсан үндсэн илтгэлдээ “Өнөөгийн байдлаар Монгол Улсын жилийн дундаж хур тунадасны хэмжээ 7,3 хувиар буурсан, нийт газар нутгийн 76,9 хувь цөлжсөн, нийт бэлчээрийн 57 хувь доройтолд орсон, малын тоо толгой 70 саяд хүрсэн зэрэг нь экологийн тэнцвэрт байдал алдагдахад хүргээд байна. Мөн тусгай хамгаалалттай газар нутаг нийт газар нутгийн 21 хувийг эзэлж байна, 2030 он гэхэд энэ хэмжээг 30 хувьд хүргэхийн тулд үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн хэлбэрээр ашиглаж, тусгай хамгаалалттай газрыг нэмэгдүүлэх асуудлыг хөндөж байна. Түүнчлэн дэлхий дахинд 1 хэмийн дулаарлын асуудал яригдаж байхад, Монгол Улсад сүүлийн 80 жилийн хугацаанд агаарын дундаж хэм 2.25 хэмээр нэмэгдсэн, сүүлийн 40 жилд цэвдэгний 30 хувь нь алдагдаж, хөрсний доройтол маш эрчимтэй явагдаж байна. Иймд түүнээс улбаатай шар шороон шуургатай хамтран тэмцэх Хятад, Өмнөд Солонгос, Япон улсын хамтарсан ажлын хэсэг байгуулагдаад байна. Бид энэхүү ажлын хэсэгт орж ажиллах талаар дээрх талуудтай ярилцаж байна. Байгаль орчны экологийн тэнцвэрт байдлыг хадгалах тал дээр БНХАУ дэлхийд манлайлан ажиллаж байгаа, иймд бидэнд тус улсаас суралцах зүйл их байна. Үүнтэй холбогдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан “Тэрбум мод” үндэсний хөдөлгөөн нь байгаль орчны экологийн тэнцвэрт байдлыг хадгалах, байгалийн нөөц баялгийг зохистой ашиглах, хамгаалах талаар олон зүйлийг ярьж шийдвэрлэх цаг болсон гэдгийг харуулж байна” гэв.
Хятадын талаас БНХАУ-ын Экологи, байгаль орчны сайд Хуан Руньчю үндсэн илтгэл тавьж “Хятад, Монгол хоёр улс бол уул мөрөн, гол усаар холбогдсон найрсаг хөрш юм. Өнгөрсөн жилүүдэд хоёр тал ногоон хөгжил, уур амьсгалын өөрчлөлтийг шийдвэрлэхэд хамтын ажиллагааны асуудлаар нягт яриа хэлэлцээ өрнүүлсэн. Хоёр орны хэвлэл мэдээллийнхэн экологи, байгаль орчны талаар өндөр түвшний мэдээ мэдээлэл солилцож, Хятад, Монгол хоёр орны экологи, байгаль орчныг хамгаалах ажлын ахиц дэвшил, хамтын ажиллагааны үр нөлөөг мэдээлж, хөгжилд хүч нэмэхийг хүсч байна” хэмээсэн юм.
Хэлэлцүүлгийн явцад форумд оролцогсод “Байгаль орчны мэдээллийн харилцаа, хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлж, цэвэр үзэсгэлэнтэй дэлхийг хамтаар цогцлооё”, “Байгаль хамгаалах үйлст хэвлэл мэдээллийн салбарын гүйцэтгэх үүрэг”, “Сэтгүүлч ногоон дэлхийг хамгаалахад гүйцэтгэх үүрэг хариуцлага”, “Байгаль орчны чиглэлээр мэдээ, нийтлэл бэлтгэхэд тулгамдаж буй асуудлууд” зэрэг сэдвийн хүрээнд илтгэл тавьж, хоёр орны хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын хамтын ажиллагааны өнөөгийн байдал болон ирээдүйн хөгжлийн төлөв, боломж зэрэг асуудлуудыг хэлэлцжээ.
Түүнчлэн форумын үеэр Монгол Улсын “Өнөөдөр” сонин болон Хятадын ӨМӨЗО-ы “Өвөр Монголын өдрийн сонин”, UBS телевиз болон ӨМӨЗО-ы Радио Телевизтэй тус тус хамтран ажиллах санамж бичгүүдэд гарын үсэг зурж, хоёр талаас хамтарсан уриалга гаргаснаа танилцуулсан.
2010 онд санаачилсан энэхүү форум нь хоёр орны хэвлэл мэдээллийн салбарын солилцоо, хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх чухал индэр болсныг форумд оролцогчид цохон тэмдэглэж байсан юм.
Улстөр нийгэм
COP17 хурлын бэлтгэл 95 хувьтай үргэлжилж байна
COP17 хурлыг зохион байгуулах ажлын хэсгийн ээлжит хурал болж, бэлтгэл ажлын явц, үлдэж буй хугацаанд хэрэгжүүлэх ажлуудыг хэлэлцлээ. Хуралдаанд ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнээс гадна Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Дэд сайд Б.Мөнхтамир, Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр болон яамны газар, хэлтсийн удирдлагууд оролцов.
Албаныхны мэдээлснээр, хурал эхлэхэд 20 хоног үлдээд байгаа бөгөөд бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэл 95 орчим хувьтай үргэлжилж байна. Цаашид дотоод зохион байгуулалтыг нарийвчлан төлөвлөж, хурлын мэдээлэл, хөтөлбөр, хуваарийг олон нийтэд тогтмол хүргэхэд анхаарах шаардлагатайг онцолжээ.
Мөн хурлын талбайг зөвхөн албаны хүмүүст бус, мэдээлэл авахыг хүссэн иргэдэд тодорхой хэсгээр нь нээлттэй байлгаж, E-Mongolia системийн бүртгэлээр нэвтрэх боломж бүрдүүлэхээр ажиллаж байгааг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир хэлэв.
Хурлын өдрүүдэд бүтээн байгуулалтын талбайд нэг цагт дунджаар 1500 орчим хүн нэвтрэхээр тооцоолж байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор зорчих чиглэл, автомашины зогсоол, үйл ажиллагааны цагийн хуваарь, нийт 15 байгууламжид зохион байгуулах арга хэмжээний нарийвчилсан төлөвлөгөөг боловсруулах үүргийг холбогдох байгууллагуудад өгсөн талаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Монгол, БНСУ хамтран соёлын өвийн цахим архивын төв байгуулна
Монгол Улсын Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам болон БНСУ-ын Азийн соёлын төв хамтран хэрэгжүүлж буй "Монгол Улсад дижитал соёлын нөөцийн удирдлагын систем байгуулах, соёлын контент бүтээх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл"-ийн ээлжит сургалт долоодугаар сарын 22-28-ны өдрүүдэд БНСУ-ын Куанжу хотод боллоо.
Сургалтад Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам, Монголын Үндэсний музей, Үндэсний номын сан, Соёлын өвийн үндэсний төвийн 15 албан хаагч хамрагдав. Тэд түүх, соёлын өвийг 2D, 3D технологиор цахимжуулах, хиймэл оюун ухаан ашиглан соёлын контент бүтээх аргачлалд суралцаж, GLAM 2.0 цахим удирдлагын нэгдсэн системтэй танилцжээ.
Нээлтийн үеэр Азийн соёлын төвийн гүйцэтгэх захирал Ким Сан Үг төслийн ач холбогдлыг онцлон, хоёр улсын хамтын ажиллагаа өргөжин тэлж байгааг тэмдэглэв. Мөн ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн хорооны чуулганаар "Хүннүгийн язгууртны булшны дурсгал"-ыг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлсэнд баяр хүргэжээ.
Харин Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны Соёл, урлагийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Д.Наранцэцэг төслийн хүрээнд Монголын түүх, соёлын өвийн мэдээллийг олон улсад хүртээмжтэй түгээж, иргэдийн соёлын боловсролыг дээшлүүлэхэд бодит үр дүн гарна гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ.
Төслийн хүрээнд Соёлын өвийн үндэсний төвийн дэргэд "Цахим архивын төв" байгуулахаар болсон бөгөөд БНСУ-ын талаас 60 сая воны өртөг бүхий тоног төхөөрөмжийг буцалтгүй тусламжаар хандивлажээ. Тус төвийг ирэх наймдугаар сард ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд ингэснээр Монголын түүх, соёлын өвийг олон улсын стандартын дагуу цахим хэлбэрээр баримтжуулж, урт хугацаанд хадгалан хамгаалах боломж бүрдэх юм.
Мөн энэ үеэр Монгол, БНСУ-ын уран бүтээлчдийн хамтарсан "Долоон нар" хүүхдийн жүжиг Куанжу хотод нээлтээ хийж, 2027 онд Монголд аялан тоглохоор болсон байна.
Түүнчлэн төслийн баг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургуулийн удирдлагатай уулзаж, соёлын салбарын мэргэжилтнүүдийг урт болон богино хугацааны сургалтад хамруулах хамтын ажиллагааны талаар санал солилцжээ.
2025-2028 онд хэрэгжих уг төслийг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургууль хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд Монголын соёлын өвийг олон улсад сурталчлах, дижитал технологид суурилсан соёлын контент бүтээх хүний нөөцийг бэлтгэхэд чиглэж байна.
Улстөр нийгэм
“Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор”-ыг ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвд бүртгэлээ
БНСУ-ын Пусан хотноо 2026 оны долоодугаар сарын 19-29-ний өдрүүдэд болж буй ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн хорооны 48 дугаар чуулганаар Монгол Улсын “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтын соёлын ангилалд бүртгэлээ.
ЮНЕСКО-ийн мэдээллээр Дэлхийн өвийн хороо нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад шинээр бүртгүүлэх санал, мөн өмнө нь бүртгэгдсэн өвүүдийн хадгалалт хамгаалалтын байдлыг хэлэлцдэг. Энэ удаагийн 48 дугаар чуулган БНСУ-ын Пусан хотноо болж байгаа бөгөөд Монгол Улсаас “The Cemetery Complexes of the Xiongnu Nobility” өвийг нэр дэвшүүлсэн байна.
Хүннүгийн язгууртны оршуулгын дурсгалууд нь Евразийн нүүдэлчдийн анхны эзэнт гүрний төр, нийгмийн бүтэц, хөгжлийн өндөр түвшин, Өрнө-Дорныг холбосон соёлын солилцоо, гар урлалын технологи, зан үйлийн уламжлалыг гэрчлэх түүх, археологийн хосгүй үнэ цэнэтэй өв юм.
Дэлхийн өвийн конвенцод зааснаар жагсаалтад бүртгүүлэх соёлын болон байгалийн өв нь Дэлхий нийтийн хосгүй гайхамшигт үнэ цэнэ буюу Outstanding Universal Value-тэй байх шаардлагатай. Мөн тухайн өв нь уг үнэ цэнийг нотлох 10 шалгуураас нэг буюу түүнээс дээшийг хангахаас гадна жинхэнэ байдал, бүрэн бүтэн байдлын шаардлагыг биелүүлсэн байх ёстой.
Монгол Улс Дэлхийн байгалийн болон соёлын өвийг хамгаалах тухай конвенцод 1990 онд нэгдэн орсон. Үүнээс хойш Увс нуурын ай сав газар, Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газар, Монгол Алтайн нурууны хадны зургийн цогцолбор, Бурхан Халдун уул, түүнийг хүрээлсэн тахилгат газар нутаг, Дагуурын ландшафт, Буган чулуун хөшөө, хүрлийн үеийн холбогдох дурсгалууд зэрэг зургаан өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлээд байсан юм.
Ийнхүү “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өв бүртгэгдсэнээр Монгол Улс ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад нийт долоон өвтэй боллоо.
