Улстөр нийгэм
"Эмч, эмнэлгийн ажилтнуудаа сонсъё" цахим уулзалт боллоо
Олон улсын эмч нарын баярын өдрийг тохиолдуулан УИХ-ын Нийгмийн бодлогын байнгын хороо, Эрүүл мэндийн яам хамтран 2021 оны гуравдугаар сарын 30-ны өдөр "Эмч, эмнэлгийн ажилтнуудаа сонсъё" цахим уулзалтыг зохион байгууллаа.
Уг цахим уулзалтад УИХ-ын дарга Г.Занданшатар, УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн бодлогын байнгын хорооны дарга М.Оюунчимэг, УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэн, Б.Бейсен, Н.Ганибал, Б.Жаргалмаа болон 21 аймаг, нийслэлийн бүх хэвшлийн эрүүл мэндийн байгууллагад ажиллаж байгаа 600 гаруй эмч, эмнэлгийн мэргэжилтэн оролцож, төрийн бодлого шийдвэрт тусгуулах саналаа хэллээ.
УИХ-ын дарга Г.Занданшатар цахим уулзалтыг нээж хэлсэн үгэндээ, “Халдварын цар хүрээ тэлж, нөхцөл байдал амаргүй болж байгаа ч цар тахлын голомтын тэргүүн шугам дээр нөхцөл байдал ямар байгаа, цаашид эрүүл мэндийн салбарын тогтолцооны шинэчлэлийн хүрээнд юу хийвэл зохих талаар эмч, эмнэлгийн ажилтнуудынхаа үгийг сонсохоор энэхүү цахим уулзалтыг хийж байна. Эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын мэргэжлийн үнэ цэн өндөр, ихээхэн онцлогтой билээ. Яагаад гэвэл бүхэл бүтэн улсын ард иргэдийн эрүүл саруул аж амьдралын хувь заяа Та нарын гарт байдаг. Нэг үгээр хэлбэл улс орны аюулгүй байдал, тусгаар тогтнол, оршин байхуйн нэгэн утга учир нь эмч нартай холбоотой билээ.
Тиймээс УИХ эрүүл мэндийн салбарт эрс шинэчлэл хийх нь зүйтэй гэж үзэж, бодлогын болон эрх зүйн өөрчлөлтийн төсөл боловсруулж байна. Энэ шинэчлэл нэгдүгээрт, эмнэлгийн байгууллагын тогтолцоог боловсронгуй болгож, санхүүжилтийн оновчтой тогтолцоонд шилжүүлэх; хоёрдугаарт, эмч, эмнэлгийн ажилтнуудаа дэмжих, цалин хөлс, нийгмийн баталгааг нь сайжруулах, мэдлэг боловсролыг нь байнга дээшлүүлэх замаар тасралтгүй хөгжих боломжийг бүрдүүлэх; гуравдугаарт, эмнэлгийн менежментийг дэлхийн жишигт хүргэх, тоног төхөөрөмжийг шинэчлэх замаар эмчилгээ, үйлчилгээний чанарыг сайжруулах гэсэн 3 үндсэн зорилгод чиглэж байгаа юм. Тиймээс эдгээр асуудлыг шийдвэрлэх арга замын талаар Та бүхнийг санал бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэхийг хүсье” хэмээгээд Дэлхийн эмч нарын өдрийн мэндийг дэвшүүлж, амжилт бүтээлийн дээдийг ерөөв.
Улсын Их Хурал, Нийгмийн бодлогын байнгын хорооноос эрүүл мэндийн салбарт олон жил бугшсан буруу тогтолцоог өөрчлөх, иргэддээ хүртээмжтэй эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээгээр хангаж эрүүл мэндийн салбарт шинэчлэлийг эхлүүлэх үүднээс Улсын Их Хурлаар 2020 оны 08 дугаар сард Эрүүл мэндийн тухай, Эрүүл мэндийн даатгалын тухай, Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан. Энэхүү өөрчлөлтийн хүрээнд эрүүл мэндийн даатгалтай иргэн даатгалын сантай гэрээтэй аль ч эмнэлэгт бүх төрлийн тусламж үйлчилгээг сонгон авах эрх зүйн орчин бүрдсэн. Ингэснээр эмнэлгүүд чанар, эмчилгээ, үйлчилгээгээрээ өрсөлддөг болж хүнээ дагасан эрүүл мэндийн тогтолцоо бүрдэж, улсын эмнэлгийн ачааллыг бууруулах боломж бүрдсэн.
Цаашид эрүүл мэндийн ажилтны ажлын цаг, ажлын нөхцөлийг олон улсын хүний эрхийн эрх зүй, хэм хэмжээнд нийцүүлэх, сэтгэцийн эрүүл мэндийг хамгаалах арга хэмжээ авах, цалин хөлс олгохдоо ажлын ачаалал, гэр бүл, үр хүүхдийн амьдралд нөлөөлөх нөлөөллийг харгалзах, эрүүл мэндийн ажилтнуудыг айдасгүйгээр үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх нөхцөлийг хангахад анхаарах шаардлагатай байгааг Нийгмийн бодлогын байнгын хорооны дарга М.Оюунчимэг онцоллоо. "Эмч, эмнэлгийн ажилтнуудаа сонсъё" цахим уулзалтын чиглүүлэгчээр УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэн ажилласан юм.
Манай улсын эрүүл мэндийн салбарт 55.581 ажилтан ажиллаж байгаа бөгөөд таван ажилтан тутмын нэг нь эмэгтэй байна. Эрүүл мэндийн ажилтны нийгмийн хамгааллыг сайжруулах, цалин хөлс, урамшууллын тогтолцоо боловсронгуй болгохоор “Алсын хараа-2050”, Төрөөс эрүүл мэндийн талаар баримтлах бодлого, Эрүүл мэндийн ажилтны нийгмийн хамгааллын үндэсний хөтөлбөрүүдэд тодорхой зорилтуудыг тусгажээ. Тухайлбал, Засгийн газрын 2019 оны 25 дугаар тогтоолоор эрүүл мэндийн салбарын эмч, сувилагч нарын цалингийн шатлалыг 2-3 дахин нэмэгдүүлсэн байна. Мөн 2019-2020 онд аймаг, нийслэлийн түвшинд 548 эрүүл мэндийн ажилтанд орон сууцны дэмжлэг үзүүлсэн гэдгийг Эрүүл мэндийн сайд С.Энхболд хэллээ.
"Эмч, эмнэлгийн ажилтнуудаа сонсъё" цахим уулзалтын үеэр Орхон аймгийн Бүсийн оношилгоо эмчилгээний төвийн дарга Б.Батсүх, “ЭМЖЖ” чих хамар хоолойн эмнэлгийн эмч Б.Энхзаяа, Улсын гуравдугаар төв эмнэлгийн дарга Ц.Төмөр-Очир, Баянхонгор аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга Ч.Жавзан, Баянзүрх дүүргийн “Дархан детект” эмнэлгийн эмч С.Удвал, Булган аймгийн Бугат сумын Эрүүл мэндийн төвийн дарга Ж.Сэргэлэн, Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга М.Чимгээ, Хэнтий аймгийн “Үлэмж” уламжлалт анагаах ухааны эмнэлгийн эмч н.Даваа, Говь-Алтай аймгийн Эрүүл мэндийн газрын мэргэжилтэн н.Баасандорж, Налайх дүүргийн Эрүүл мэндийн нэгдлийн дарга Л.Байгал, Дорнод аймгийн Баяндун сумын Эрүүл мэндийн төвийн дарга Б.Сэргэлэнбаатар, Дундговь аймгийн Дэлгэрцогт сумын Эрүүл мэндийн төвийн эмч н.Гэрэлцэцэг, Төв аймгийн Архуст сумын Эрүүл мэндийн төвийн дарга И.Бадамгарав, Дархан-Уул аймгийн Шарын гол сумын эмнэлгийн дарга Ж.Гэрэлмаа, Хөвсгөл аймгийн Рашаант сумын эмнэлгийн дарга Н.Амаржаргал, Нийслэлийн “Амгалан” амаржих газрын дарга Ц.Батболд нар болон Сүхбаатар аймгийн Нэгдсэн эмнэлэг, Завхан аймгийн Эрүүл мэндийн газар, Баян-Өлгий аймгийн Ногооннуур сумын Эрүүл мэндийн төвийн төлөөлөл өөрсдийн санал, байр сууриа илэрхийлсэн юм.
Цахим уулзалтад оролцогчид эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын цалин хөлс, урамшууллыг нэмэгдүүлэх, илүү цагийн цалин хөлсийг хугацаанд нь тогтмол олгох, хөнгөлөлттэй нөхцөлтэй орон сууцны хөтөлбөрт хамруулах хэрэгцээ шаардлага тулгарсаар байгааг хэлж байна. Цалин хөлс бага, ажлын ачаалал ихтэйгээс шалтгаалан алслагдсан дүүрэг, хөдөө орон нутагт ажиллах хүний нөөцийг асуудал хүндрэл дагуулсаар байна. Ажиллаж байгаа эмч ажилтнуудыг чадваржуулах, мэргэшүүлэх сургалтад хамруулахад төрөөс нэгдсэн бодлогоор дэмжиж, төлбөрийн дэмжлэг үзүүлэхэд анхаарахыг ч сануулав.
COVID-19 өвчин гарсан цагаас эхлэн эмч нарын ачаалал тодорхой хэмжээнд нэмэгдсэн. Нэг нь нөгөөгөө нөхөж ажиллах болсон. Түүнчлэн халдвар хамгааллын хувцас хэрэглэл, эмнэлгийн шаардлагатай тоног төхөөрөмж, шинжилгээний урвалж, оношлуурын нөөц багасжээ. Энэ ачааллаас үүдэн эмнэлгийн бусад тусламж, үйлчилгээ ч доголдоход хүрээд байгааг эмч, мэргэжилтнүүд хэлж байна.
УИХ-аас баталсан хууль, эрх зүйн орчны хүрээнд гүйцэтгэлээрээ санхүүжих боломжтой болсон ч эрүүл мэндийн даатгалаас олгох мөнгө хугацаандаа орохгүй байгаагаас эмнэлгүүдэд санхүүгийн хүндрэл, өр төлбөр үүсгэх эрсдэл байгааг салбарын яам, холбогдох байгууллагууд анхаарах хэрэгтэй гэв.
Мөн цахим уулзалтын үед эмнэлгийн тоног төхөөрөмж, машин техник, барилга байгууламжийг шинэчлэх асуудал хөндөгдөж байлаа. Үүний сацуу өрхийн эрүүл мэндийн төвийн ажилтнууд 2,3 дахь шатлалын эмнэлгүүдэд шилжин ажиллахад өрхийн эрүүл мэндийн төвд ажилласан жил нь тооцогддоггүй, аймгийн Эрүүл мэндийн газарт ажиллаж байгаа мэргэжилтнүүдэд таван жилийн тэтгэмжийн мөнгө өгдөггүй байдлыг өөрчилж өгөхийг Байнгын хорооны гишүүдээс хүслээ.
Сүүлийн үед эмч, эрүүл мэндийн ажилтнуудын нэр хүндэд халдах, гүтгэх, гутаан доромжлох явдал ихсэж байгаа нь хангалттай хууль, эрх зүйн орчин бүрдээгүйд оршиж байгааг ч цахим уулзалтын үеэр эмч, мэргэжилтнүүд хэлсэн юм.
Эдгээр асуудлыг шийдвэрлэхийн төлөө Улсын Их Хурал, Нийгмийн бодлогын байнгын хорооноос холбогдох байгууллагуудтай хамтран ажиллахаа гишүүд илэрхийлснээр цахим уулзалт өндөрлөлөө.
Улстөр нийгэм
COP17 хурлын бэлтгэл 95 хувьтай үргэлжилж байна
COP17 хурлыг зохион байгуулах ажлын хэсгийн ээлжит хурал болж, бэлтгэл ажлын явц, үлдэж буй хугацаанд хэрэгжүүлэх ажлуудыг хэлэлцлээ. Хуралдаанд ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнээс гадна Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Дэд сайд Б.Мөнхтамир, Төрийн нарийн бичгийн дарга Ш.Батбаяр болон яамны газар, хэлтсийн удирдлагууд оролцов.
Албаныхны мэдээлснээр, хурал эхлэхэд 20 хоног үлдээд байгаа бөгөөд бүтээн байгуулалтын ажлын гүйцэтгэл 95 орчим хувьтай үргэлжилж байна. Цаашид дотоод зохион байгуулалтыг нарийвчлан төлөвлөж, хурлын мэдээлэл, хөтөлбөр, хуваарийг олон нийтэд тогтмол хүргэхэд анхаарах шаардлагатайг онцолжээ.
Мөн хурлын талбайг зөвхөн албаны хүмүүст бус, мэдээлэл авахыг хүссэн иргэдэд тодорхой хэсгээр нь нээлттэй байлгаж, E-Mongolia системийн бүртгэлээр нэвтрэх боломж бүрдүүлэхээр ажиллаж байгааг Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир хэлэв.
Хурлын өдрүүдэд бүтээн байгуулалтын талбайд нэг цагт дунджаар 1500 орчим хүн нэвтрэхээр тооцоолж байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор зорчих чиглэл, автомашины зогсоол, үйл ажиллагааны цагийн хуваарь, нийт 15 байгууламжид зохион байгуулах арга хэмжээний нарийвчилсан төлөвлөгөөг боловсруулах үүргийг холбогдох байгууллагуудад өгсөн талаар Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Монгол, БНСУ хамтран соёлын өвийн цахим архивын төв байгуулна
Монгол Улсын Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам болон БНСУ-ын Азийн соёлын төв хамтран хэрэгжүүлж буй "Монгол Улсад дижитал соёлын нөөцийн удирдлагын систем байгуулах, соёлын контент бүтээх чадавхыг бэхжүүлэх төсөл"-ийн ээлжит сургалт долоодугаар сарын 22-28-ны өдрүүдэд БНСУ-ын Куанжу хотод боллоо.
Сургалтад Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яам, Монголын Үндэсний музей, Үндэсний номын сан, Соёлын өвийн үндэсний төвийн 15 албан хаагч хамрагдав. Тэд түүх, соёлын өвийг 2D, 3D технологиор цахимжуулах, хиймэл оюун ухаан ашиглан соёлын контент бүтээх аргачлалд суралцаж, GLAM 2.0 цахим удирдлагын нэгдсэн системтэй танилцжээ.
Нээлтийн үеэр Азийн соёлын төвийн гүйцэтгэх захирал Ким Сан Үг төслийн ач холбогдлыг онцлон, хоёр улсын хамтын ажиллагаа өргөжин тэлж байгааг тэмдэглэв. Мөн ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн хорооны чуулганаар "Хүннүгийн язгууртны булшны дурсгал"-ыг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлсэнд баяр хүргэжээ.
Харин Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын яамны Соёл, урлагийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Д.Наранцэцэг төслийн хүрээнд Монголын түүх, соёлын өвийн мэдээллийг олон улсад хүртээмжтэй түгээж, иргэдийн соёлын боловсролыг дээшлүүлэхэд бодит үр дүн гарна гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийллээ.
Төслийн хүрээнд Соёлын өвийн үндэсний төвийн дэргэд "Цахим архивын төв" байгуулахаар болсон бөгөөд БНСУ-ын талаас 60 сая воны өртөг бүхий тоног төхөөрөмжийг буцалтгүй тусламжаар хандивлажээ. Тус төвийг ирэх наймдугаар сард ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд ингэснээр Монголын түүх, соёлын өвийг олон улсын стандартын дагуу цахим хэлбэрээр баримтжуулж, урт хугацаанд хадгалан хамгаалах боломж бүрдэх юм.
Мөн энэ үеэр Монгол, БНСУ-ын уран бүтээлчдийн хамтарсан "Долоон нар" хүүхдийн жүжиг Куанжу хотод нээлтээ хийж, 2027 онд Монголд аялан тоглохоор болсон байна.
Түүнчлэн төслийн баг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургуулийн удирдлагатай уулзаж, соёлын салбарын мэргэжилтнүүдийг урт болон богино хугацааны сургалтад хамруулах хамтын ажиллагааны талаар санал солилцжээ.
2025-2028 онд хэрэгжих уг төслийг БНСУ-ын Чоннамын үндэсний их сургууль хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд Монголын соёлын өвийг олон улсад сурталчлах, дижитал технологид суурилсан соёлын контент бүтээх хүний нөөцийг бэлтгэхэд чиглэж байна.
Улстөр нийгэм
“Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор”-ыг ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвд бүртгэлээ
БНСУ-ын Пусан хотноо 2026 оны долоодугаар сарын 19-29-ний өдрүүдэд болж буй ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн хорооны 48 дугаар чуулганаар Монгол Улсын “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтын соёлын ангилалд бүртгэлээ.
ЮНЕСКО-ийн мэдээллээр Дэлхийн өвийн хороо нь Дэлхийн өвийн жагсаалтад шинээр бүртгүүлэх санал, мөн өмнө нь бүртгэгдсэн өвүүдийн хадгалалт хамгаалалтын байдлыг хэлэлцдэг. Энэ удаагийн 48 дугаар чуулган БНСУ-ын Пусан хотноо болж байгаа бөгөөд Монгол Улсаас “The Cemetery Complexes of the Xiongnu Nobility” өвийг нэр дэвшүүлсэн байна.
Хүннүгийн язгууртны оршуулгын дурсгалууд нь Евразийн нүүдэлчдийн анхны эзэнт гүрний төр, нийгмийн бүтэц, хөгжлийн өндөр түвшин, Өрнө-Дорныг холбосон соёлын солилцоо, гар урлалын технологи, зан үйлийн уламжлалыг гэрчлэх түүх, археологийн хосгүй үнэ цэнэтэй өв юм.
Дэлхийн өвийн конвенцод зааснаар жагсаалтад бүртгүүлэх соёлын болон байгалийн өв нь Дэлхий нийтийн хосгүй гайхамшигт үнэ цэнэ буюу Outstanding Universal Value-тэй байх шаардлагатай. Мөн тухайн өв нь уг үнэ цэнийг нотлох 10 шалгуураас нэг буюу түүнээс дээшийг хангахаас гадна жинхэнэ байдал, бүрэн бүтэн байдлын шаардлагыг биелүүлсэн байх ёстой.
Монгол Улс Дэлхийн байгалийн болон соёлын өвийг хамгаалах тухай конвенцод 1990 онд нэгдэн орсон. Үүнээс хойш Увс нуурын ай сав газар, Орхоны хөндийн соёлын дурсгалт газар, Монгол Алтайн нурууны хадны зургийн цогцолбор, Бурхан Халдун уул, түүнийг хүрээлсэн тахилгат газар нутаг, Дагуурын ландшафт, Буган чулуун хөшөө, хүрлийн үеийн холбогдох дурсгалууд зэрэг зургаан өвийг Дэлхийн өвийн жагсаалтад бүртгүүлээд байсан юм.
Ийнхүү “Хүннүгийн язгууртны оршуулгын цогцолбор” өв бүртгэгдсэнээр Монгол Улс ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвийн жагсаалтад нийт долоон өвтэй боллоо.
